artikel

De driedaagse werkweek 24/3 komt eraan

HRM

Na de vijfdaagse en de vierdaagse werkweek, zal nu de driedaagse werkweek in zwang raken, voorspellen Erik Hallers, Wim de Ridder, Reinier Castelein en Adjiedj Bakas.

De driedaagse werkweek 24/3 komt eraan

Terwijl er in Den Haag banen geschept gaan worden door arbeid goedkoper te maken, zal er tegelijkertijd door computers en robots steeds meer werk worden overgenomen. Volgens minister Asscher van Sociale Zaken en Werkgelegenheid zullen robots geen bedreiging zijn voor de werkgelegenheid, maar de futurologen/trendwatchers Erik Hallers, Wim de Ridder, Reinier Castelein en Adjiedj Bakas (op foto v.l.n.r.) voorspellen in een opiniestuk in de Volkskrant van wel. Dit zal ter gevolg hebben dat veel banen op de tocht komen te staan en de gemiddelde werkweek zal worden verkort. Deze week presenteerden zij gezamenlijk het nieuwe boek van prof. Wim de Ridder over deze en andere toekomstige ontwikkelingen.

Politiek Den Haag maakt zich op voor een nieuwe missie: banen scheppen door het invoeren van een nieuwe, extra belasting op vermogens en met de opbrengst ervan de factor arbeid goedkoper te maken. Nog voor het zomerreces lijkt in het Kabinet Rutte-Asscher een ideologisch gevecht te worden uitgevochten dat geen winnaars zal opleveren. Wel verliezers want met de kennis van de belangrijkste trendmatige ontwikkelingen dreigt een nieuwe ronde van gemiste kansen in het Haagse centrum van macht en invloed. De meest voor de hand liggende verklaring hiervoor is, dat macht in Den Haag is gebaseerd op successen in het verleden.

Wat is er aan de hand? Voor steeds meer werk worden robots en computers ingezet. Kunstmatige intelligentie maakt het menselijk handelen simpeler. De economische groei vaart er wel bij, maar de formele arbeidsmarkt stagneert. Veel banen staan op de tocht, zelfs in intellectuele beroepen dreigt werkloosheid. Als gevolg hiervan daalt de inzet van arbeid in de formele economie sterk. In de jaren 60 van de vorige eeuw werd de vijfdaagse werkweek ingevoerd. Nu is 36 of zelfs 32 uur per week de norm. De trend naar 24 uur per week is een zekerheid van de toekomst.

De gevolgen hiervan zijn aanzienlijk. De resterende vier dagen van de week kan niet met de term ‘vrije tijd’ worden aangeduid. Want in die vrije tijd produceert de consument zelf de energie die hij verbruikt. Met 3D-printers ontwerpt en maakt hij de producten die hij van waarde acht. Hij is in staat zelf groenten en fruit te telen die passen bij zijn persoonlijke behoeften. Hij is opdrachtgever van de bouw van zijn eigen woning en waakt zo mogelijk zelf over zijn gezondheid. Ook maakt hij deel uit van netwerken die nieuwe producten creëren in de open innovatiewereld van morgen. Deze creaties worden vaak door bedrijven opgepakt om er standaardproducten van te maken die tegen lage prijzen te koop zijn. Consumenten die in de laatste jaren via internet zelf de verkoopfunctie invulden, hebben de implosie van de detailhandel teweeggebracht. In sommige dorpen en steden staan veel winkels leeg. Die winkels zullen nooit meer bezet worden. Op deze wijze geeft de consument betekenis aan zijn leven.

De overheid verandert ook. De overheid wordt teruggedrongen omdat er minder mogelijkheden zijn om belasting te heffen. Consumenten die elkaar goederen en diensten leveren, dragen nu eenmaal geen btw af en betalen geen belasting over de winst. Het gevolg hiervan is dat de overheidsfinanciën imploderen. De overheid is hierdoor gedwongen om aan haar burgers belangrijke taken over te dragen. Maatschappelijk zelforganisatie is het gevolg. De opkomst van Chinese, Turkse, Marokkaanse en Hindoestaanse economische zones doen hun intrede. Een stad als Vancouver is met het stimuleren van monoculturele wijken uitgegroeid tot een van de meest aantrekkelijke steden van de wereld. Zelforganisatie betekent ook een Europa van zelfstandige regio’s en sectorale netwerken waar ondernemingen en kennisinstellingen samen de innovatieagenda vaststellen en uitvoeren.

Robots en andere ICT-applicaties die enerzijds de werkgelegenheid aantasten, zijn anderzijds essentieel voor de maatschappelijke zelforganisatie. ICT maakt de sociale controle mogelijk die nodig is om prettig oud te worden. ICT biedt de sociale media een platform en de mogelijkheid om gezamenlijk activiteiten te organiseren en gebruik te maken van de wijsheid van anderen. Het ontbreken van een sterke hiërarchie maakt de samenleving robuust.

De driedaagse werkweek is een uitkomst van onze ontdekkingsreis naar de toekomst. Er bleken geen steekhoudende argumenten te zijn die dit beeld in twijfel konden trekken. Tegelijkertijd is de driedaagse werkweek een fantastisch toekomstbeeld voor mensen die hun leven zoveel mogelijk in eigen hand willen nemen. Een intelligente overheid kiest dan ook voor een dienende maatschappelijke rol. Het verschil met de overheid die zich in de huidige tijd manifesteert, kan niet groter zijn. Wie zich de culturele revolutie van 1968 nog kan herinneren weet hoe de provobeweging in die tijd probeerde de maatschappelijke bordjes te verhangen, overigens zonder veel succes. Alles wijst erop dat in het komend decennium een nieuwe aanval op de ‘gulzige’ maatschappelijke elite wordt voorbereid. De kans dat deze aanval slaagt, is dit keer groot: de oude orde heeft onvoldoende financiële middelen, de nieuwe orde heeft nieuwe instrumenten en nieuwe idealen.
Bron: Reinier Castelein (oprichter NZW.nl, voorzitter De Unie), Erik Hallers (Sublime FM), Adjiedj Bakas (trendwatcher, spreker, auteur) en Wim de Ridder (futuroloog, hoogleraar toekomstonderzoek Universiteit Twente).
Foto: Jeannette Schols.
Zie ook de Volkskrant voor reacties op dit stuk.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels