artikel

Leiderschap bij crisis komt neer op collectief vermogen van organisaties

Leiderschap

De brandweer, politie en de GGD-organisaties bereiden zich op crises voor op basis van protocollen en daarvan afgeleide plannen. Deze plannen zijn vaak gebouwd op ervaringen en gebeurtenissen uit het verleden. Maar in de praktijk spelen onder andere onvoorspelbaarheid, individualisering en social media zo'n grote rol, dat traditionele besluitvormingsprocessen niet altijd goed meer werken, stelt Robert Biemans. Besluitvorming wordt steeds meer een collectief vermogen van een organisatie, stelt hij in het proefschrift dat hij woensdag 27 juni verdedigde aan Tilburg University.

Dagelijkse financiële en politiek bestuurlijke crises zijn gewoon geworden in onze samenleving en sociale media zetten de bestaande hiërarchische organisaties onder druk. Beslissingen van bovenaf maken meer en meer plaats voor individuele zelforganiserende initiatieven. Mensen zijn niet meer als groep vanzelfsprekend en gedurende langere tijd ergens lid van. Hun loyaliteit is van beperkte duur en moet steeds weer worden bevestigd. Hierdoor zijn gezagsverhoudingen tussen mensen onderling maar ook tussen overheid en samenleving veranderd; er tekent zich een horizontalisering van de verhoudingen af.
Sommige leiders zullen op voorhand het crisisprotocol negeren omdat zij weten dat het in de huidige onvoorspelbare omgeving niet werkt. Diezelfde leiders verwachten van hun materiedeskundigen of specialisten een grote mate van aanpassingsvermogen, flexibiliteit en improvisatievermogen.

Besluitvorming is collectief proces
Biemans heeft na onderzoek van drie casussen, waaronder de Poldercrash en een militaire operatie in Uruzgan, aangetoond dat het niet eenvoudig is vormen van leiderschap te vinden die (eventueel in gezamenlijkheid) een productieve bijdrage kunnen leveren aan het succesvol omgaan met crises. Naast het leiderschap van leidinggevenden, is die van de materiedeskundigen of specialisten essentieel om op een mogelijke crisis in de toekomst voorbereid te kunnen zijn. Daarnaast is vertrouwen een belangrijkere rol gaan spelen. Binnen de militaire wereld gaat het daarbij zelfs zover dat vertrouwen ‘input' is voor het besluitvormingsproces; immers beslissingen worden genomen door die commandanten die daar het best (tijd en plaats) zicht op hebben. Besluitvorming wordt in een turbulente omgeving in veel gevallen steeds meer een collectief vermogen van een organisatie; een samenspel tussen de leidinggevende en zijn materiedeskundigen en specialisten waarbij alle actoren hun verantwoordelijkheid nemen en hierover verantwoording afleggen.
De turbulentie op financieel en politiek bestuurlijk vlak zal de komende periode nog zeker aanhouden. De vraag naar crisisbestrijdingsplannen binnen bijvoorbeeld de financiële wereld zal toenemen en managers zullen andersoortig leiderschap moeten tonen om het beste in hun mensen naar boven te halen.

Boekentip

Leiderschap in organisaties. Crisis in leiderschap – op zoek naar nieuwe wegen

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels