artikel

Leiderschap in netwerken

Leiderschap

In steeds meer sectoren verbinden mensen en organisaties zich in netwerken rondom gedeelde vraagstukken of thema’s. Hoe vervul je als professional succesvol een leidende rol in netwerken?

Leiderschap in netwerken

In netwerken werken partijen flexibel samen. Dat kan niet anders, want er zijn vaak geen duidelijke doelstellingen, rollen en verantwoordelijkheden, en in één netwerk kunnen bovendien vele uiteenlopende, al dan niet tegenstrijdige perspectieven en belangen spelen. Netwerken vragen daarom om een specifieke vorm van leiderschap: netwerkleiderschap – iets wat per definitie door meerdere personen wordt ingevuld. Manon de Caluwé en Edwin Kaats (beiden adviseur en partner bij Common Eye) onderscheiden vier ‘oriëntaties’ voor netwerkleiders.

Vier rollen voor leiders

  • Strateeg. In deze rol is de netwerkleider actief betrokken bij het vormen en bewaken van de identiteit van het netwerk en de strategische koers. Hij doet mee bij het expliciteren van het gemeenschappelijke vraagstuk (of de opportunity), bewaakt de samenhang in de activiteiten van netwerkpartners, en houdt zich bezig met prioritering van de thema’s en activiteiten die van belang zijn én met de positionering van het netwerk in de omgeving.
  • Ontwikkelaar. In deze rol houdt een netwerkleider zich bezig met de kwaliteit van de interactie en infrastructuur van het netwerk. Hij creëert de juiste condities voor samenwerking, helpt bij het formuleren van spelregels (geven en nemen, besluitvorming, organisatie, conflicten enzovoort) en initieert ontmoetingen voor het netwerk als geheel.
  • Verkenner. De netwerkleider-verkenner spoort nieuwe initiatieven op en vormt coalities tussen deelnemers. Verkenners vervullen een overwegend vernieuwende rol: ze spotten vroegtijdig trends, nieuwe initiatieven en potentieel interessante thema’s, en ze mobiliseren partijen voor nieuwe initiatieven en jagen ze aan. Hij heeft warme contacten met stakeholders en heeft toegang tot andere netwerken in de omgeving.
  • Procesmanager. In deze rol richt de netwerkleider zich op de samenwerkingsprocessen rond concrete coalities, initiatieven en projecten in het netwerk. Hij organiseert de stappen die nodig zijn om initiatieven daadwerkelijk te realiseren. En hij zorgt ervoor dat de juiste partijen in de juiste volgorde en met de juiste intensiteit aan tafel zitten.

Geen enkele netwerkleider kan iedere oriëntatie optimaal invullen, benadrukken De Caluwé en Edwin Kaats: elke netwerkleider legt zijn eigen accenten vanuit zijn eigen persoonlijke kwaliteiten en voorkeuren. ‘Dat is niet erg’, zeggen zij, ‘juist omdat de netwerkleiderschapsrol door meerdere personen samen wordt ingevuld. Bovendien is niet voor ieder netwerk iedere oriëntatie even belangrijk.’

Bron: Manon de Caluwé & Edwin Kaats – Netwerkleiderschap: werk maken van gedeelde verantwoordelijkheid (Management Executive, 2016 nr. 6)

Door: Eduard Kerkman – redacteur Management Executive

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels