artikel

Begrijpen, het derde weapon of mass development

Leiderschap

Na beleven en bevragen zijn we nu aangekomen bij stap 3: begrijpen. Je wilt in deze fase nieuwe kennis ontwikkelen. Dit wordt ook wel ‘sensemaking’ genoemd. De nieuwe kennis kan allerlei vormen krijgen: een les, een principe, een waarschuwing, een regel of zelfs een theorie. Nadat je de nieuwe kennis hebt gecreëerd, kun je deze weer testen in de praktijk.

Begrijpen, het derde weapon of mass development

Nieuwe kennis creëren kun je op twee niveaus doen, volgens Chris Argyris en Donald Schön . Je kunt enkelslagsleren en dubbelslagsleren. Ik leg het uit. De ervaringen die jij hebt, zijn het gevolg van allerlei acties die je doet. Die acties zijn weer gebaseerd op allerlei veronderstellingen en inzichten die je hebt. Wanneer je niet het resultaat krijgt dat je voor ogen had, kun je je acties aanpassen zonder de achterliggende veronderstellingen en inzichten aan te pakken. Dit kun je net zo lang doen tot je het gewenste resultaat krijgt. Dit is enkelslagsleren en dit werkt vaak prima. Maar wat als jouw acties gebaseerd zijn op foute of achterhaalde veronderstellingen of inzichten? Wanneer je aan de slag gaat met het onderzoeken en veranderen van je veronderstellingen en inzichten, dan ben je bezig met dubbelslagsleren. Je gaat daarmee een niveau dieper. Je zet dan niet alleen vraagtekens bij wat je doet, maar ook bij waarom je het doet. En dat is belangrijk, want sommige oplossingen voor problemen kun je alleen bedenken wanneer je aan de slag gaat met je veronderstellingen en inzichten. Zodat je vervolgens nieuwe acties kunt bedenken die hierbij aansluiten.

Nieuwe kennis creëren: twee niveaus, Argyris & Schön.

Nieuwe kennis creëren: twee niveaus, Argyris & Schön.

In de regel zijn we aardig goed in het bedenken van enkelslagsoplossingen. Het bedenken van dubbelslagsoplossingen is een stuk lastiger.

Dubbelslagleren in de praktijk

Tot slot een tip om dubbelslagsleren in de praktijk te brengen. Pak een A4’tje en leg dit voor je neer. Zet een horizontale streep over het vel. Teken vervolgens twee ijsbergen naast elkaar. Een klein gedeelte van de ijsbergen ligt boven water en het grootste gedeelte onder water (zie figuur op de volgende pagina). Het gedeelte boven water representeert je acties, dus de dingen die je doet, zeg maar je ‘wat’. Onder water zitten je veronderstellingen en inzichten. Dit zijn de redenen waarom je iets doet. In de linker ijsberg schrijf je boven het water op wat je nu doet. Schijf vervolgens onder het water op waarom je dit doet. Wat zijn jouw veronderstellingen en inzichten, waarop jij jouw acties baseert? Ga nu naar je tweede ijsberg. Begin daar onder water. Kies nu eens heel andere veronderstellingen en inzichten (misschien wel tegenovergestelde) als uitgangspunt en schrijf ze op. Vertaal vervolgens deze uitgangspunten naar acties die daarbij passen. Die schrijf je boven water op. De kans is groot dat je nu tot heel andere acties komt. Zo werkt dubbelslagsleren in de praktijk.

Dubbelslagsleren in de praktijk, Joël Aerts.

Dubbelslagsleren in de praktijk, Joël Aerts.

Onlangs sprak ik met een manager die klaagde dat dit nu al de derde afdeling was waaraan hij leiding gaf die niet goed functioneerde. Het ongeloof was duidelijk zichtbaar in zijn ogen. Medewerkers hadden volgens hem geen verantwoordelijksheidsgevoel en ze waren niet gemotiveerd. Voor hem een belangrijke reden om er, in zijn eigen woorden, ‘zo dicht mogelijk bovenop te zitten’. Dat had hij bij zijn vorige afdelingen ook gedaan. Zijn veronderstelling was dat bij deze problemen extra controle de oplossing was. Wat zou er met zijn afdeling zijn gebeurd als hij zijn veronderstelling zou veranderen in ‘medewerkers raken gemotiveerd wanneer ze meer vrijheid krijgen’?

Opdracht: Dubbelslagsleren

Kies een uitdagende situatie waar jij nu voor staat. Gelukt? Doe dan nu de dubbele-ijsbergoefening. Je kunt het format downloaden op mijn website. Tot welke nieuwe inzichten kom je?

Bron: Ontwikkel je leiderschap
Door: Joël Aerts

Het boek: Ontwikkel je leiderschap

Leiderschap is geen doel op zich. Het is slechts een middel. Een middel om het verschil te maken in je eigen leven, in je organisatie en in de wereld om je heen. Daarom is het waardevol om je leiderschap te ontwikkelen. Bij jezelf en bij anderen. Ontwikkel je leiderschap is je persoonlijke gids bij het versnellen van jouw leiderschapsontwikkeling én die van anderen. Inspirerend, motiverend en ontnuchterend praktisch!

Reageer op dit artikel