artikel

Afwijken: zo doe je dat

Persoonlijke groei

Het kan je status verhogen als je kleding afwijkt van de usance. Maar pas op: er zijn regels.

Afwijken: zo doe je dat

Facebook-oprichter Mark Zuckerberg (zie foto, bron: Shutterstock.com) trok veel media-aandacht toen hij in een sweatshirt met capuchon kwam opdraven bij een investeerdersmeeting. Sommigen zagen zijn relaxte outfit te midden van al die strak in het pak zittende bankiers als gebrek aan respect – maar voor velen was het een blijk van groot zelfvertrouwen.
Wie door Zuckerbergs boude optreden geïnspireerd is geraakt, moet wel weten wat hij doet, zegt Francesca Gino (Harvard). Afwijkende kleding roept alleen onder specifieke voorwaarden positieve associaties op over de drager ervan, namelijk als de keus voor die kleding met opzet en met vastomlijnde bedoelingen is gemaakt. Omstanders kennen meer status en competenties toe aan de non-conformist als ze geloven dat hij of zij zich bewust is van de gevestigde norm en zich eraan zou kúnnen conformeren – maar welbewust heeft besloten om dat niet te doen. De meeste bankiers zagen Zuckerbergs outfit als zo’n bewuste keus. Als kleding onbedoeld niet conform de mores is – bijvoorbeeld door geldgebrek of onbekendheid met de dresscode – zijn de associaties eerder negatief. Les: trek je iets geks aan, verzeker je er dan van dat anderen dat zien als een doelgerichte afwijking van de norm, als jouw bewuste keus. Zo laat je zien dat je sterk genoeg in je schoenen staat om onder alle omstandigheden jezelf te zijn.
Dit werkt uiteraard het best in settings met strakke regels, een gedeelde visie op gepast gedrag en de verwachting dat iedereen zich daarnaar voegt. Ofwel: Zuckerberg was wel vaker in een casual outfit gesignaleerd op het werk, maar juist in de formele bankierssetting maakte zijn verschijning indruk. Vergelijkbaar: personeel van Milanese boetieks in het luxe topsegment blijken iemand op gympen met Swatch-horloge eerder als potentiële koper (want mogelijke celeb) te zien dan winkelpubliek in elegante outfit met Rolex.

Gradaties in afwijken
Je hoeft niet meteen extreem ten tonele te verschijnen. Afwijken kan in gradaties: creatief verschil maken op detailniveau (fel gekleurde stropdas op een formele bijeenkomst), een norm volledig naast je neerleggen (geen stropdas dragen op een formele bijeenkomst) of regelrecht indruisen tegen gevestigde normen en geaccepteerd gedrag (een stropdas om je hoofd knopen op een formele bijeenkomst). En het hoeft niet om kleding te gaan, ook een ongewone (PowerPoint-)presentatiestijl kan bijvoorbeeld het werk doen. Als je maar weet wanneer je kunt afwijken, en waarom. Je moet natuurlijk wel uit je comfortzone durven te stappen en lak hebben aan de meewarige blikken die je soms ten deel zullen vallen.
Bron: MIT Sloan Management Review, voorjaar 2014.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels