artikel

De meest geschikte organisatievorm voor de 21e eeuw

Verandermanagement

De meest geschikte organisatievorm voor de 21e eeuw lijkt voor steeds meer businesses de adhocratie te zijn: een wendbare, snelle organisatie waarin actie het vertrekpunt vormt.

We worden overbelast door informatie. Op individueel niveau leidt dat tot gebrek aan focus, verwarring en slechte beslissingen. Op organisaties heeft het dezelfde negatieve effecten.

De praktijk wijst uit dat de information overload – Alvin Toffler populariseerde deze term al in 1970 in zijn boek Future shock – vaak leidt tot paralyse door analyse, eindeloos gedebatteer en een nadruk op rationeel, wetenschappelijk bewijs voor dingen, ten koste van intuïtie en gutfeeling. Dat kan funeste effecten hebben op een onderneming: het vermindert de snelheid en kwaliteit van de besluitvorming en creëert een steriele operationele omgeving waarin intuïtief denken is uitgebannen. Gevolg: de onderneming komt stil te staan – terwijl de wereld eromheen blijft veranderen.
Daar komt bij dat de obsessie met de informatie die ons in steeds grotere hoeveelheden overspoelt, ten koste gaat van zorgvuldige aandacht voor de dingen waar het werkelijk om gaat. Grote ondernemingen zijn slecht in het managen van hun return on attention, zoals Birkinshaw en Ridderstråle het noemen. Vooral op executiveniveau is de aandacht gefragmenteerd, worden mensen afgeleid van de essenties en komen beslissingen, zelfs als de data vlekkeloos zijn, vaak heel traag tot stand of zijn ze ronduit ondermaats.

Adhocratie: drie hoofdkenmerken
Het adhocratische model is al in veel praktijksituaties te zien. Denk aan de eerstehulpafdeling van een ziekenhuis. Of aan de handelsvloer van een investmentbank. Of aan de skunkwork-operaties die worden opgezet door ondernemingen: kleine projectteams die een specifiek, eenmalig probleem in hoog tempo aanpakken buiten de formele processen van de organisatie om. En veel kleine ondernemingen die volgens het lean-startupmodel werken – met rapid prototyping en in hoog tempo ‘pivoteren’ naar nieuwe businesses – zijn in feite ook adhocratieën. Actie is belangrijker dan formeel gezag en kennis. Drie hoofdkenmerken onderscheiden de adhocratie van de bureaucratie en de meritocratie.

Natuurlijk loopt niet elke onderneming in deze valkuil. Veel executives begrijpen heel goed wat de sterke punten én de beperkingen van informatie zijn – zij weten dat het soms cruciaal is om het juiste antwoord te krijgen maar dat het op andere momenten doorslaggevend is om intuïtief te werk te gaan, snel te handelen en te experimenteren. Zoals Amazon-baas Jeff Bezos heeft gezegd: ‘Er zijn beslissingen die je via analyse kunt nemen. Dit is het beste soort beslissingen! Het zijn op feiten gebaseerde beslissingen. Helaas is er een hele berg beslissingen die je niet kunt terugbrengen tot een wiskundig probleem …’ Zoals keuzes rond nieuwe businesses. Sommige waagstukken van Amazon pakten dan ook heel gelukkig uit, zoals Kindle en Amazon Web Services, en andere niet – zoals Amazons mobiele telefoon. Wat de onderneming er niet van weerhoudt om te blijven experimenteren. Want je kunt niet alles van tevoren bedenken en analyseren – en zeker niet als het om geheel nieuwe dingen gaat.

Lees het hele artikel van Julian Birkinshaw en Jonas Ridderstråle in Management Executive door het hieronder gratis te downloaden.

Reageer op dit artikel